|
infosfera Memetyczne koncepcje kultury i komunikacjiTeorie. Kontrowersje i konteksty. Aplikacje ANTOLOGIA[ISBN 978-83-61378-25-9] Wybór i opracowanie Dobrosława Wężowicz−Ziółkowska Recenzent: Prof. dr hab. Paweł Dybel : Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach Publikacja częściowo dotowana przez Uniwersytet Śląski w Katowicach Skład i produkcja: S.C. OFFMAX W. i A.A. |
Termin „ewolucja” wprowadził do nauki Charles Bonnet, osiemnastowieczny
przyrodnik szwajcarski, zajmujący się m.in. partenogenezą u mszyc, ale
prawdziwe problemy ewolucjonizmu, jako teorii głoszącej nieustanną
zmianę trwającego od milionów lat życia na Ziemi, zostały
skonkretyzowane dopiero w 1859 roku, kiedy to światło dzienne ujrzała
teoria Karola Darwina, wyłuszczona przez niego w dziele O powstawaniu
gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymywaniu się
doskonalszych ras w walce o byt. Do jej popularyzacji przyczynił się
natomiast znacznie filozof i socjolog Herbert Spencer, wprowadzając określenie „przeżywanie
najsilniejszego”, które – jak dowcipnie zauważają współcześni badacze i
interpretatorzy tej teorii – ma tę zaletę, że przekonuje każdego, iż
rozumie, co mówi Darwin, i tę wadę, że przekonuje każdego, iż rozumie,
co mówi Darwin.
Mając na uwadze słuszność ostrzeżenia, zawartego w powyższym
przytoczeniu, przede wszystkim powinniśmy pamiętać, że chociaż
Darwinowskie koncepcje zbudowały podstawy myślenia o mechanizmach
ewolucji i obowiązują w biologii do dziś, ponieważ (nadal i po prostu)
nie znaleziono żadnych dowodów, świadczących przeciwko nim, to
ewolucjonizm jest stale rozwijającą się teorią. Jego aktualny kształt
daleko odbiega już od klasycznej, XIX. wiecznej postaci.
Jak zauważa między innymi Ernst Mayr, współtwórca tzw. syntetycznej
teorii ewolucji, integrującej założenia klasycznego ewolucjonizmu z
dokonaniami genetyki, współcześnie rzeczywiście żaden ewolucjonista nie
traci już czasu na poszukiwanie kolejnych dowodów ewolucji, bo są one
niepodważalne, ale skupia się raczej na jej rozpoznawaniu w każdym
najdrobniejszym szczególe, od poziomu makro, jak czynią to Theodosius
Dobzhansky, George Gaylord Simpson, Nils Eldredge czy Steven J. Gould,
po jej molekularny mikro−poziom, przedmiot biologii w wydaniu
nanotechnologa Erica Drexlera czy genetyka Luiggiego Cavalli−Sforzy. W
ten sposób powstają bardzo istotne „dopowiedzenia”, czy też uzupełnienia
teorii Darwina, znacząco zmieniające dawny obraz ewolucji, ba,
zmieniający go czasem wręcz bulwersująco, albo przynajmniej
nieoczekiwanie. To właśnie owe „dopowiedzenia” stanowią właściwy i
główny kontekst prezentowanej tu teorii memetycznej, będącej szczególnym
( i wciąż dyskusyjnym) rozwinięciem koncepcji ewolucji informacji –
koncepcji „infosfery”.
...
Dobrosława Wężowicz−Ziółkowska
5Wprowadzenie
TEORIE
Francis Heylighen
Memetyka 27
Ron Hale−Evans
33Memetyka: metabiologia systemów
Henrik Bjarneskans,
Bjarne Gronnevik, Anders Sandberg
65Cykl życiowy memów
KONTROWERSJE i KONTEKSTY
Liane Gabora
91Rzeka memów. Tkanie gobelinu pojęciowego
Dobrosława Wężowicz−Ziółkowska
107Przemoc symboliczna albo o społecznych warunkach ewolucji memetycznej
John S. Wilkins
125Co kryje mem? Refleksje nad biologią ewolucyjną z perspektywy filozofii i historii
APLIKACJE
Paul Marsden
165„Wirus kraksy” i śmierć Diany. Memetyka jako nowy paradygmat rozumienia zachowań zbiorowych
Wojciech Borkowski, Andrzej Nowak
173Wpływ społeczny − alternatywny model rozprzestrzeniania się memów
Tomasz Kozłowski
213Naśladownictwo i odtwarzanie w ontogenezie człowieka. W jaki sposób rozwój psycho−społeczny może warunkować memetyczną replikację – luźne rozważania nad zachowaniami trzylatków
Słowniczek
227
Infosphere. Memetic conceptions of culture and communication presents different concepts and paths which the theory of „alternative replicator” has followed. Some of the thesis expressed in the texts might have lost some of their significance, many have been proved wrong and the very idea of cultural replicators is viewed diffe− rently now, than it was in times when Luiggi Cavalli−Sforza and Richard Dawkins gave birth to it. It is a natural process of reevaluation in science. Nevertheless, thanks to these writings our understanding of culture and evolution has changed. This anthology will be a great help for students and for everybody who is interested in biological theories of cultural development.