infosfera

Memetyczne koncepcje kultury i komunikacji

Teorie. Kontrowersje i konteksty. Aplikacje        ANTOLOGIA
  [ISBN 978-83-61378-25-9]

Wybór i opracowanie Dobrosława Wężowicz−Ziółkowska

Recenzent: Prof. dr hab. Paweł Dybel

Wydawca:

Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach

Publikacja częściowo dotowana przez Uniwersytet Śląski w Katowicach

Skład i produkcja: S.C. OFFMAX W. i A.A.


Termin „ewolucja” wprowadził do nauki Charles Bonnet, osiemnastowieczny przyrodnik szwajcarski, zajmujący się m.in. partenogenezą u mszyc, ale prawdziwe problemy ewolucjonizmu, jako teorii głoszącej nieustanną zmianę trwającego od milionów lat życia na Ziemi, zostały skonkretyzowane dopiero w 1859 roku, kiedy to światło dzienne ujrzała teoria Karola Darwina, wyłuszczona przez niego w dziele O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymywaniu się doskonalszych ras w walce o byt. Do jej popularyzacji przyczynił się natomiast znacznie filozof i socjolog Herbert Spencer, wprowadzając określenie „przeżywanie najsilniejszego”, które – jak dowcipnie zauważają współcześni badacze i interpretatorzy tej teorii – ma tę zaletę, że przekonuje każdego, iż rozumie, co mówi Darwin, i tę wadę, że przekonuje każdego, iż rozumie, co mówi Darwin.
Mając na uwadze słuszność ostrzeżenia, zawartego w powyższym przytoczeniu, przede wszystkim powinniśmy pamiętać, że chociaż Darwinowskie koncepcje zbudowały podstawy myślenia o mechanizmach ewolucji i obowiązują w biologii do dziś, ponieważ (nadal i po prostu) nie znaleziono żadnych dowodów, świadczących przeciwko nim, to ewolucjonizm jest stale rozwijającą się teorią. Jego aktualny kształt daleko odbiega już od klasycznej, XIX. wiecznej postaci.
Jak zauważa między innymi Ernst Mayr, współtwórca tzw. syntetycznej teorii ewolucji, integrującej założenia klasycznego ewolucjonizmu z dokonaniami genetyki, współcześnie rzeczywiście żaden ewolucjonista nie traci już czasu na poszukiwanie kolejnych dowodów ewolucji, bo są one niepodważalne, ale skupia się raczej na jej rozpoznawaniu w każdym najdrobniejszym szczególe, od poziomu makro, jak czynią to Theodosius Dobzhansky, George Gaylord Simpson, Nils Eldredge czy Steven J. Gould, po jej molekularny mikro−poziom, przedmiot biologii w wydaniu nanotechnologa Erica Drexlera czy genetyka Luiggiego Cavalli−Sforzy. W ten sposób powstają bardzo istotne „dopowiedzenia”, czy też uzupełnienia teorii Darwina, znacząco zmieniające dawny obraz ewolucji, ba, zmieniający go czasem wręcz bulwersująco, albo przynajmniej nieoczekiwanie. To właśnie owe „dopowiedzenia” stanowią właściwy i główny kontekst prezentowanej tu teorii memetycznej, będącej szczególnym ( i wciąż dyskusyjnym) rozwinięciem koncepcji ewolucji informacji – koncepcji „infosfery”.

...

Dobrosława Wężowicz−Ziółkowska

Wprowadzenie 5

TEORIE

Francis Heylighen

Memetyka 27

Ron Hale−Evans

Memetyka: metabiologia systemów 33

Henrik Bjarneskans,

Bjarne Gronnevik, Anders Sandberg

Cykl życiowy memów 65

KONTROWERSJE i KONTEKSTY

Liane Gabora

Rzeka memów. Tkanie gobelinu pojęciowego 91

Dobrosława Wężowicz−Ziółkowska

Przemoc symboliczna albo o społecznych warunkach ewolucji memetycznej 107

John S. Wilkins

Co kryje mem? Refleksje nad biologią ewolucyjną z perspektywy filozofii i historii 125

APLIKACJE

Paul Marsden

„Wirus kraksy” i śmierć Diany. Memetyka jako nowy paradygmat rozumienia zachowań zbiorowych 165

Wojciech Borkowski, Andrzej Nowak

Wpływ społeczny − alternatywny model rozprzestrzeniania się memów 173

Tomasz Kozłowski

Naśladownictwo i odtwarzanie w ontogenezie człowieka. W jaki sposób rozwój psycho−społeczny może warunkować memetyczną replikację – luźne rozważania nad zachowaniami trzylatków 213

Słowniczek 227

 

Infosphere. Memetic conceptions of culture and communication presents different concepts and paths which the theory of „alternative replicator” has followed. Some of the thesis expressed in the texts might have lost some of their significance, many have been proved wrong and the very idea of cultural replicators is viewed diffe− rently now, than it was in times when Luiggi Cavalli−Sforza and Richard Dawkins gave birth to it. It is a natural process of reevaluation in science. Nevertheless, thanks to these writings our understanding of culture and evolution has changed. This anthology will be a great help for students and for everybody who is interested in biological theories of cultural development.

[STRONA GŁÓWNA]